Deniz çayırı kıyıda neden önemlidir?

Kıyıda suyun altında yeşil bir şerit görürsünüz. Kimisi yosun sanır, kimisi kirlilik. Birçok Akdeniz ve Ege koyunda bu şerit deniz çayırıdır. Yosun değildir. Köklü bir deniz bitkisidir ve kumu, suyu, küçük canlıları bir arada tutar. Üstüne çapa atmak veya onu yolun ortasındaki ot gibi görmek, koyu yavaş yavaş boşaltır.

Kumulun üstündeki örtüyü ayrı anlatmıştım: kumul bitkileri. Koyda iz bırakmama hali de burada: iz bırakmadan. Bu not, suyun altındaki o yeşil odaya bakıyor.

Yosunla karıştırmayın

Yosun, kayaya yapışan daha basit bir canlıdır. Deniz çayırı ise kumlu dibe kök salar, şerit gibi yaprak uzatır. Akdeniz havzasında en çok anılanı Posidonia denen türdür. Her Türkiye kıyısında aynı bitkiyi görmezsiniz. Karadeniz başka bir sudur. Emin olmadığınız koyda ad uydurmayın. Yeşil şerit görüp çapa salmamak için adını bilmeniz de gerekmez.

Yaprakların arasında küçük balık ve kabuklu dolaşır. Burası boş bir zemin değil, bir yatak odasıdır. İçinden yüzmek serbesttir. İçini sökmek, hatıra diye demet yapmak değildir.

Kumu ve suyu tutar

Deniz çayırı, dalganın kumu alıp götürmesini yavaşlatır. Kökler dibi tutar, yapraklar suyun hızını keser. Bunu bir rakamla süslemem. Gözle görülen hali yeter: çayırın önündeki kum, çıplak dibe göre daha durağan kalır. Çayır seyrelirse koy, fırtınadan sonra daha çıplak uyanabilir.

Su da berraklığını bir ölçüde bu yataklara borçludur. Bitki, askıdaki bazı taneleri tutar. Berrak suyu yalnızca manzara sanmayın. Altındaki yeşil, o berraklığın mutfağı olabilir.

Çapa, zincir ve ayak

Tekne, çayırın üstüne çapa bırakırsa kökü söker. Aynı yere her gün çapa, aynı yaranın üstüne basmaktır. Mümkünse çayırın dışındaki kuma veya varsa bir tonozun halkasına bağlanın. Tonoz her koyda yoktur. Yoksa çayıra değil, daha çıplak ve derin olmayan bir kuma bakın. Emin değilseniz o gün demirlemeyin.

Yüzerken yaprağı koparmak da aynı ailenin küçük halidir. Ayaklarınız dibi karıştırmasın diye çırpınmak, bulutu artırır. Sakin kulaç, hem sizi hem yatağı daha az yorar. Çocuklara da kök söktürmeyin. Oyun, kumun boş şeridinde kurulur.

Kıyıya vuran kahverengi yığın

Fırtınadan sonra plajda kuru, şerit şerit kahverengi yaprak birikir. Birçok kişi bunu çöp sanıp belediye şikayetine yazar. Akdeniz kıyısında bu yığın çoğu zaman çayırın dökülen yaprağıdır. Kumun önünde bir yorgan gibi durur, dalganın kumu yemesini yavaşlatır. Kokusu denizin kokusudur, lağımın değil.

Yine de her kahverengi birikinti masum değildir. İçinde plastik, yağ ve şişe varsa o kısım çöptür. Yaprağı değil, plastiği ayıklayın. Belediyenin temizlik aracı yaprağı da kumu da birlikte sıyırıyorsa, bunun kumsalı zayıflattığını bilmek yeter. Siz, kendi havlunuzun altına geleni denize geri itmeyin, çöpe de atmayın. Kenara bırakın.

Bakmanın hali

Maskeyle bakmak, en sade seyirdir. Dokunmadan, besleme yapmadan, ekmek atmadan geçin. Ekmek, çayırın yemeği değildir. Balığı ekmeğe alıştırmak, o yatağın düzenini bozar. Fotoğrafı da dipten kopardığınız bir demetle değil, suyun üstünden alın.

Korunan alanlarda tabela daha sert olabilir. Tabela yok diye çayır sahipsiz değildir. Çapanızı, çöpünüzü ve merakınızı dışarıda tutun. Koy, yeşil şeridiyle birlikte koydur.

Sık sorulan sorular

Deniz çayırı yosun mudur? Hayır. Köklü bir deniz bitkisidir. Yosun daha çok kayaya tutunur.

Kıyıdaki kahverengi yığın çöp mü? Akdeniz ve Ege’de çoğu zaman dökülen çayır yaprağıdır. İçindeki plastik ayrıdır. Yaprağın kendisini çöp sanmayın.

Üstünde yüzülür mü? Yüzülür. Koparılmaz, çapa salınmaz, ekmek atılmaz.